آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٥ - مركز نشر معارف اسلامى در جهان

مركز نشر معارف اسلامى در جهان



… در سفرى تبليغى كه به سال ١٣٧٠در يكى از شهرهاى كوچك و دور افتاده كشورى در غرب آفريقا, بسر مى بردم, جوان سياه پوستى به ديدنم آمد كه با شوق و علاقه نام ايران را به زبان مى آورد و گواه عشق خود را نامه اى و كتابى مى شمرد كه از قم برايش ارسال كرده بودند. نامه از مركزى به نام (مركز نشر معارف اسلامى در جهان) بود. اين آغاز آشنايى من با نام مركز مزبور و مؤسس عالم وارسته حضرت حجت الاسلام والمسلمين آقاى سيّد مجتبى موسوى لارى بود. با گذشت زمان و ديدار تعدادى ديگر از مردم در آن سامان به گستره پژواك آوايى برآمده از دلى آكنده از عشق و قلبى سرشار از اخلاص پى بردم. وقتى گستردگى و عظمت كار سيّد مجتبى لارى را مشاهده كردم و در كنار آن آوازه گرى نهادها و تشكيلات عريض و طويل را ديدم, ژرفاى سخن مولا على(ع) را نيك دريافتم كه (وَقَد اَرعَدُوا وَاَبرَقُوا وَمَعَ هذينِ الاَمرينِ الفَشَلُ; وَلَسنا نُرعِدُ حَتّى نُوقع ولانُسيلُ حتى نُمطِرَ) رعد و برقى بى بارش كردند و از هم پاشيدند; و ما بى آن كه به انجام رسانيم رعد نمى كنيم و بى آن كه بباريم سيلى راه نمى اندازيم) حجت الاسلام والمسلمين سيّد مجتبى موسوى لارى فرزند مرحوم آيت اللّه حاج سيّد على اصغر لارى و نوه مرحوم آيت اللّه العظمى حاج سيّد عبدالحسين لارى از مجتهدان و مراجع تقليد عصر مشروطه, در سال ١٣٤٢ براى مداواى بيمارى خود سفرى به كشور آلمان مى كند. توقف در آلمان فرصتى در اختيار وى مى گذارد تا برخى از مراكز مسيحى را از نزديك ببيند و با چندتن از انديشوران مسيحى به گفت گو بپردازد. حاصل اين ديدارها و تفكّر و انديشه در بازتاب تمدّن غرب در فكر و رفتار مردم و چگونگى معرّفى و شناسايى اسلام در آن ديار, كتابى به نام (اسلام و سيماى تمدن غرب) مى گردد. موسوى لارى در اين كتاب تلاش كرد تا ضمن ايجاد ترديد در ديد غربيان درباره اسلام, استوارى فرهنگى تمدن اسلام را در برابر تمدّن غرب بنماياند. استخوان بندى كتاب كه بر زمينه اى عينى و واقع گرايانه بنيان نهاده شده بود; با روى كردى خوب از سوى جامعه كتاب خوان مواجه شد و هشت بار چاپ شد. ترجمه كتاب توسط پرفسور (فرانسيس گلدين) به زبان انگليسى و چاپ و نشر آن سه بار در انگلستان و سه بار در امريكا, موجب روى كرد پاره اى محققان و خاورشناسان خارجى گشت. بعضى از مطبوعات غرب با نگارش مقالاتى ـ كه تعدادى از آن ها در يكى از چاپ
هاى فارسى برگردان شده اند ـ به كتاب اهميّت جهانى داد, ترتيب مصاحبه اى از سوى راديو انگلستان با مترجم كتاب آقاى فرانسيس گلدين, شناسايى كتاب را فراگير ساخت و از آن به بعد نامه هاى بسيارى به سوى نويسنده كتاب ارسال شد, پرسش هاى جديدى مطرح گشت و پاسخ هاى نويى را جويا شدند. فراوانى نامه ها و گستردگى پرسش ها و فراگيرى نيازها, ضرورت ايجاد مركزى براى معرّفى اسلام در جهان را نشان داد و سيّد مجتبى موسوى لارى در سال ١٣٥٥ و پس از سيزده سال از اوّلين برخوردش با نيازها و واقعيّت هاى بيرون از ايران, به تأسيس (مركز نشر معارف اسلامى در جهان) پرداخت.
آن روز كه سيّد مجتبى لارى مركز ياد شده را بنيان نهاد, شايد فكر نمى كرد طنين اين فرياد روزى بتواند ديوارها پولادين زندان هاى امريكا را بشكافد و در آن سوى اين ديوار آرامش ايمان را بر دل زندانيان سياه پوست مهمان كند. عبدالبارى يكى از زندانيان آزاد شده در نامه اى به سيّد مجتبى لارى مى نويسد:
(چند سال قبل وقتى من در زندان بودم, تعداد زيادى كتاب از طرف شما دريافت كردم. اين كتاب ها آرام آرام در تمايل به اسلام, ياريم كردند. اكنون من در بيرون از زندان هستم و سازمانى براى كمك به مسلمانان زندانى تأسيس كرده ام… اين كار نه فقط به خاطر بهاى سنگينى است كه من براى زندگى ام پرداختم (دوازده سال از بيست و يك سال عمرم را در زندان گذراندم) بلكه به سبب حركت قوى در گرايش به اسلام در بين زندانيان امريكا است…)
عظمت و ارزش كار سيّد مجتبى لارى در كشورى چون ايران كه زمينه ها و امكانات لازم براى آگاهى از اسلام وجود دارد, چندان نمى تواند نمود داشته باشد; امّا براى كسانى كه از عمق نياز و علاقه مردم كشورهاى دوردستى چون كشورهاى آفريقايى يا آسياى دور آگاهى دارند, اين تلاش ها پرمعنا و بسيار با ارج است و مفهوم نامه آن مسلمان افريقايى به سيّد مجتبى لارى را خوب درك مى كنند:
(… از شدت فقر تنها يك قرآن بين بستگان من وجود دارد كه خواندن آن را به نوبت انجام مى دهيم. لذا با شنيدن آوازه مؤسسه شما مبنى بر ارسال كتب اسلامى و قرآن, به صورت رايگان, به وجد آمده با فروش كفش هاى خود پول تمبرنامه را تهيه كرده و برايتان درخواست نامه ام را فرستادم…)
وقتى اين فقره نامه را مى خواندم منظره زيبا و در عين حال تأثرانگيز مكتب خانه هاى گينه كوناكرى, گانا در جلو چشم هايم مجسّم مى شدند كه چگونه به خاطر فقدان نسخ قرآن و كم بود نوشت افزار, هر روز صبح معلّم آيه هاى قرآن را بر روى لوح هاى چوبى مى نوشت و شاگردان پس از حفظ و يادگيرى, آن را با آب مى شستند تا براى روز ديگر جهت نوشتن آياتى ديگر آماده شود.
و انسان وقتى سيّد مجتبى لارى را مى بيند كه يك تنه به مبارزه اين همه نياز رفته است, بر همّت وى آفرين مى گويد. گرچه به يقين اين همه نياز را وى به تنهايى نمى تواند پاسخ گو باشد, امّا در مدت بيست ويك سال, نيازهاى زيادى را پاسخ گفته است.
(مركز نشر معارف اسلامى در جهان) با ترجمه, نشر كتاب (اسلام و سيماى تمدن غرب) به زبان انگليسى كار خود را آغاز كرد و آنگاه ترجمه آلمانى كتاب را توسط پرفسور (رولف سينگلر) چاپ و نشر داد. ترجمه هاى فرانسه, اردو, اسپانيايى, عربى, ژاپنى, روسى, تايلندى, مالاويايى و كردى كتاب نيز هم زمان با گسترش فعاليّت مركز در كنار ترجمه ديگر كتب اعتقادى و اخلاقى نشر يافت. بعضى از كتاب هاى مركز افزون بر زبان هاى ياد شده به زبان هايى چون چينى, آذرى, سواحلى, هوسا, پرتغالى و بنگالى نيز ترجمه و نشر شده است. مركز ياد شده در كنار ترجمه و نشر قرآن كريم, نهج البلاغه و صحيفه سجاديّه و كتاب اسلام و سيماى تمدن غرب به زبان هاى گوناگون به تأليف, ترجمه و نشر كتاب هاى ديگرى از سيّد مجتبى لارى و ديگران همت گماشت.
(رسالت اخلاق در تكامل انسان); (بررسى مشكلات اخلاقى و روانى) و يك دوره اعتقادات اسلامى با عنوان (مبانى اعتقادات در اسلام) در چهار جلد از سيّد مجتبى لارى, حاجةالأنام الى النبى(ص) والأمام(ع) از مرحوم سيّد على اصغر لارى, رسالة الحقوقِ امام زين العابدين(ع), چهل گفتار از رسول اكرم(ص), چهل گفتار از امام على(ع) و…. از جمله كتاب هايى است كه مركز مزبور به زبان هاى گوناگون چاپ كرده است.
شيوه و منش مركز بر دقّت در همه كارهاست تا اخلاق اسلامى و اعتقادات دينى در شكل مناسب ارائه گردد; از اين رو, بر ترجمه كتاب ها توسط مترجمان توانمند تأكيد مى ورزد و عموماً مترجمانى به اين كارها دست مى يازند كه خود با تمام وجود محتواى كتاب را لمس كرده و ضرورت برگردان آن را احساس مى كنند. حامد الكار مترجم كتاب (مبانى اعتقادات در اسلام) در پاسخ به چرايى ترجمه كتاب مزبور مى گويد:
(اين كتاب داراى بيانى منطقى و كلامى مستدل است كه در جوامع غربى براى ارائه اعتقادات غنى اسلام بسيار مفيد و پر جاذبه مى باشد; از اين رو در بين ديگر آثار تأليفى در زمينه اعتقادات اسلامى براى من جايگاه ويژه اى دارد).
مترجم (رسالة الحقوق) به زبان فرانسه, آقاى جيروم كورسل درباره اين رساله بر اين اعتقاد بود كه (اين رساله از حقوق بشر امروزى پيشرفته تر است). وى در گزينش چهل حديث از پيامبر اكرم(ص) و چهل حديث از امام على(ع) توجه به نياز شديد جامعه كنونى غرب داشت.
مركز در فضايى محدود با چند اطاق, با بهره گيرى از يارى و كمك مردم مسلمان و فرهنگ دوست, كتاب ها را با ترجمه دقيق, حروف چينى, چاپ و كاغذ خوب و چشم نواز نشر مى دهد و توسط پست به صورت رايگان به سرتاسر جهان ارسال مى دارد. اين مركز با بيش از دو هزار مركز و مؤسسه تبليغى و تحقيقى در يك صد و ده كشور جهان ارتباط دارد و ده ها هزار نامه از جويندگان آگاهى از اسلام ـ از وليعهد انگلستان گرفته تا زندانيان امريكا ـ دريافت كرده و به آن پاسخ گفته است. بسيارى از نامه ها درخواست كتاب و نشريه براى ژرفا بخشيدن به آگاهى هاى اسلامى خوانندگان است و مركز پس از بررسى نامه ها و بر پايه موقعيّت درخواست كننده و حجم تقاضاى مؤسسه هاى مذهبى, مدرسه ها, دانشگاه ها و اشخاص, كتاب ها را با بسته بندى مناسب ارسال مى كند.
مركز در نامه هايى كه دريافت مى كند, ضمن آگاهى از وصول كتاب ها, به گستره تأثير تلاش خود پى مى برد و بيش از پيش به كار خود اطمينان پيدا مى كند و از گستره نيازها و عظمت مسؤوليّت حوزه هاى علميّه در برابر آن نيازها اطلاع پيدا مى كند. مركز مطمئن است در صورتى كه معارف قرآنى و تعاليم اهل بيت(ع) به شيوه و زبان قابل فهم جهانيان ارائه گردد, مشتاقان زيادى پيدا خواهد كرد. يكى از اساتيد و محققان دانشگاه آلمان به نام دكتر فيليپ وولى در نامه اى به مركز نوشته است:
(… يكى از دوستانم كه يك كاردينال مسيحى است به مهمانى به منزل ما آمد. او كتاب صحيفه سجاديّه را در كتابخانه من ديد, مجذوب آن گشته و به مطالعه پرداخت. از آن جايى كه مطالب عرفانى كتاب برايش تازگى داشت آن را با اصرار زياد از من گرفت. لطف كنيد و نسخه ديگرى برايم بفرستيد…)
كتاب خانه واتيكان نيز وقتى نسخه انگليسى صحيفه سجاديه را دريافت كرده بود, نامه تشكرآميزى ارسال داشته است در آن مى نويسد:
(اين كتاب حاوى مضامين عالى عرفانى است, لذا آن را در بهترين جايگاه كتابخانه جهت استفاده محققان قرار داده ايم.)
يكى از رهبران حزب سوسيال دمكرات آلمان به پرفسور سينگلر مترجم (اسلام و سيماى غرب) مى نويسد (مطالعه اين كتاب تأثير عميقى در من بخشيد و ديدگاه مرا نسبت به اسلام عوض كرد. من دوستانم را به مطالعه اين كتاب فراخواهم خواند).
اين قبيل استقبال و رويكرد به معارف اهل بيت(ع) در كشورهاى غربى كه از تنوّع افكار و ايده هاى فراوان برخوردارند در كنار رويكرد گسترده كشورها و جوامع دور افتاده بسيار ناچيز است و همه اين توجّه ها بيانگر عظمتِ وظيفه و مسؤوليتى است كه بر دوش حوزه هاى علميّه و مجامع علمى ـ تبليغى كشور است.
مركز معارف اسلامى در جهان با آگاهى خوب از اين نيازها بر آن است ضمن گشودن شعبه اى ديگر در شهرستان لار و بهره گيرى از امكانات كامپيوترى, تلاش هاى خود را نظمى دوباره دهد و با توسعه موضوع كتاب هاى ترجمه, مباحث حقوقى, فلسفه, كلام و تفسير را در دستور كار خود قرار دهد.
تلاش سيّد مجتبى لارى مى تواند الگوى خوبى براى آن دسته از محقّقان و نيز نيك انديشانى باشد كه در روزگار آوازه گرى كنونى, مى خواهند كارى بى پيرايه و خداپسندانه كنند. توفيق همه پاك دلان را آرزومنديم.پاورقي : * يكى از فضلا و انديشمندان كه چند سالى جهت امور تبليغات اسلامى به غرب افريقا رفته بودند و از نزديك با نتيجه تلاشهاى مركز نشر معارف اسلامى در جهان آشنا شدند با اطلاعاتى كه از آن مركز در قم بدست آوردند, اين گزارش را تهيه كردند.